ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Κάνοντας μια προσπάθεια να συγκρίνουμε τα 3 projects με βάση τη μορφοπλασία και την οργανωτική τους δομή, δεν μπορούμε παρα να μην αναφέρουμε και στα 3 την εμφανή επαφή με το υγρό στοιχείο. Είναι αντιλληπτό πως και τα 3 σχέδια αναπτύσσονται κατά μήκος ποταμών και σκοπός των αρχιτεκτόνων είναι η σύνδεση τους με το κέντρο της πόλης και τα παλαιότερα συγκροτήματα. Οι αρχιτέκτονες δεν επιθυμούν να κατασκευάσουν αυτόνομα νησιά, αποκομμένα από τον αστικό ιστό αλλά να διαμορφώσουν τις χερσονήσους έτσι ώστε να υπάρχει άμεση, εύκολη πρόσβαση με την πόλη ώστε να αποτελούν βασικό στοιχείο της ζωής των πολιτών. Έτσι, η σύνδεση επιτυγχάνεται με γέφυρες, κανάλια, σήραγγες και οχήματα καλωδίων. Ο συγκεκριμένος τρόπος επικοινωνίας παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και ταυτοχρόνως γίνεται πιο κατανοητός στο παράδειγμα της Shanghai αφού η περιοχή Luijiazui αντιμετωπίζεται σαν ένα κομμάτι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη Σανγκάη, ακολουθώντας την ιδιομορφία και τις ιδιαιτερότητές της. Βέβαια και στο σχέδιο της Zaha, η σύνδεση ακολούθεί πιστά το τοπογραφικό της περιοχής, τις χαρακτηριστικές καμπύλες του εδάφους, δίνοντας μια συνέχεια και μια ροή της παλιάς πόλης στη νέα.
Ακόμη, παρατηρούμε πως και στα 3 παραδείγματα οι αρχιτέκτονες αποσκοπούσαν να φτιάξουν πόλεις ενταγμένες στο γενικότερο κλίμα της εποχής, δηλαδή την ενεργειακή συνείδηση γι ΄αυτό και είναι μελετημένες βάση βιοκλιματικού σχεδιασμού, βιώσιμης ανάπτυξης και οικολογικής συμπεριφοράς. Φυσικά θα λέγαμε πως η παραπάνω πρωτοβουλία φαίνεται και επιτυγχάνεται καλύτερα στην περίπτωση της Dongtan China, την πρώτη οικολογική πόλη η οποία θα στεγάσει ανθρώπους σε πράσινα κτίρια. Τα οικοδομήματα αυτά τροφοδοτούνται απο ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, από την ανακύκλωση οργανικών υλών ενώ διαθέτουν πράσινες στέγες και νερό που φιλτράρεται και επαναχρησιμοποιείται για άλλες χρήσεις, σε αντίθεση με τα άλλα 2 που ναι μεν ακολουθούν την αειφόρο ανάπτυξη και γενικότερη ενεργειακή συμπεριφορά αλλά δεν ανήκουν στην κατηγορία των καθ ΄αυτό οικολογικών πόλεων.
Παράλληλα, παρατηρούμε και στα 3 μια μίξη χρήσεων δηλαδή μια διαμόρφωση χώρων τόσο για κατοίκηση όσο για εμπόριο και εργασία. Για παράδειγμα στο Zorrozaurre κεντρική θέση στο σχεδιασμό κατέχει το πλέγμα δραστηριοτήτων και διαφόρων χρήσεων γης ενώ πρωταρχικός στόχος σχεδίασης ήταν η ανάπτυξη περιφερειών, εκ των οποίων η σημαντικότερη ήταν η οικονομικοαστική περιφέρεια, περιβαλλόμενη από μεγάλο πλήθος γραφείων και αστικών κτιρίων.
Τώρα, κάτι άλλο που μπορούμε να διακρίνουμε στο Masterplan της Shanghai είναι αυτό που ο
Rogers κατάφερε να αποδώσει, ένα αρκετά δυναμικό σχέδιο όπου το ένα κτίριο επιβάλλεται στο άλλο, από τη στιγμή που υπάρχουν μεσαίου ύψους κτίρια αλλά και πολυόροφα. Αντίθετα με τα άλλα 2 που αποτελούνται από πολύ ψηλά κτίρια, δίνοντας την αίσθηση τείχους προστασίας περιμετρικά της χερσονήσου και του επιμήκη άξονα του ποταμού.
Κοινό στοιχείο και στους 3 σχεδιασμούς αποτελεί η ιδιαίτερη μέριμνα που δίνεται στο σύστημα μεταφορών, το οποίο αναπτύσσεται με βάση τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης για τη δημιουργία περισσότερων φιλικών προς το περιβάλλον, πόλεων. Πεζόδρομοι, ποδηλατόδρομοι, κόμβοι μεταβίβασης και εναλλακτικά μέσα μεταφοράς αποτελούν κύριο στοιχείο προς την επίτευξη του παραπάνω στόχου. Αυτό γίνεται πιο κατανοητό στο παράδειγμα της Dongtan China, όπου διαθέτει μια συμπαγή διάταξη που ελαχιστοποιεί την ανάγκη για μηχανοκίνητες διαδρομές μέσα στην πόλη. Εδώ έχει προβλεφθεί, όλες οι κατοικίες να βρίσκονται πολύ κοντά, μόλις 7΄, από τα μέσα μαζικής μεταφοράς όπως επίσης και οι επιχειρήσεις, τα σχολεία, τα νοσοκομεία να έχουν πολύ γρήγορη και εύκολη πρόσβαση. Αξίζει να αναφέρουμε πως στο Masterplan της Shanghai, υπάρχει γραμμή μετρό ακόμη και εναέρια τελεφερίκ για άμεση και ταχύτατη πρόσβαση παντού.
Τέλος και στα 3 έργα έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο δημόσιο χώρο. Ειδικότερα, παρατηρούμε σε όλα, πλατείες, πάρκα, διαμορφωμένους χώρους πρασίνου και μάλιστα κατά μήκος του ποταμού ώστε να προσελκύει περισσότερους επισκέπτες.
Διαπιστώνουμε λοιπόν, πως τα 3 παραδείγματα μοίαζουν να έχουν αρκετά κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ τους, κυρίως λόγω θέσης και ενεργειακής αντιμετώπισης, επιδιώκοντας να είναι όσο το δυνατόν πιο φιλικά στο περιβάλλον. Βέβαια, ο κάθε αρχιτέκτονας διαθέτει ένα προσωπικό, ιδιαίτερο τρόπο σχεδιασμού και λύσης των εκάστοτε προβλημάτων γι άυτό αρκετά εμφανείς είναι και οι διαφορές μεταξύ τους.

Το Zorrozaure είναι μια τεχνητή χερσόνησος που βρίσκεται εντός του Deusto, περιοχή του Bilbao στην Ισπανία. Διαμορφώθηκε κατά τη διάρκεια του 1950-1960 όταν ένα κανάλι χτίστηκε για να διευκολύνει την πλοήγηση στις εκβολές του Bilbao. Το έργο σταμάτησε το 1968, πριν ολοκληρωθούν τα τελευταία 400 μέτρα, αποτελώντας έτσι τη χερσόνησο. Ωστόσο κατα τη διάρκεια της βιομηχανικής κρίσης του 1980 που έπληξε την πόλη, πολλοί αναγκάστηκαν να μετακινηθούν και μόνο λίγοι επέζησαν μέχρι σήμερα. Ένα σχέδιο έχει εγκριθεί για την ανανέωση της γειτονιάς, το οποίο θα σχεδιαστεί από τη Zaha Hadid.

Οι αρχιτέκτονες έχουν εργαστεί για το γενικό σχέδιο που θα μετατρέψει την χερσόνησο σε ένα νησί με σπιτιά και γραφεία. Η Zaha Hadid έχει ολοκληρώσει την εννοιολογική Masterplan για την πόλη της Zorrozaure, επιδιώκοντας να μετατρέψει μια λωρίδα γης 60 εκταρίων,στον ποταμό Nervion, ακριβώς απέναντι από το κέντρο της πόλης. Αυτό το πρώην λιμάνι και βιομηχανική περιοχή θα γίνει το σπίτι για 15.000 νέους κατοίκους και θα παρέχει εργαστήρια, στούντιο και γραφεία για 6.000 εργαζομένους. Το Zorrozaure έχει σχεδόν διαχωριστεί από τις γειτονικές κοινότητες, μέσω του καναλιού που κατασκευάστηκε για να μεγενθύνει το λιμάνι κατά μήκος της ακμής του. Το κανάλι προβλέπεται να παραταθεί προκειμένου να ελέγχει αποτελεσματικά τις μελλοντικές πλημμύρες.

Χαρακτηριστικά του σχεδίου είναι οι καμπύλες της Zaha, οι οποίες ακολουθούν την καμπύλη του ποταμού και τις απογειώνουν, ακολουθώντας ελάχιστα τον γενικό κάνναβο του αστικού ιστού του Bilbao. Με αυτόν τον τρόπο, το σχέδιο μπορεί να φιλοξενήσει ταυτοχρόνως υπάρχοντα ιστορικά κτίρια και νέες μεγάλες επενδύσεις που καταλήγουν και τα 2 σε μια δημόσια προκυμαία. Ο μελλοντικός του ορίζοντας είναι μια οδοντωτή γραμμή με κομψά κενά που θυμίζει πυκνοδομημένες προκυμαίες σε όλο τον κόσμο.

Το Zorrozaure θα συνδέεται με τους γείτονες του και από τις 2 όχθες του Nervion μέσω μιας συναρπαστικής σειράς γεφύρων. Αυτό θα επιτρέπει στον ποταμό να αποτελεί σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητας των κατοίκων που αναπτύσσεται κατά μήκος τους. Ιδιαίτερα σημαντικό στο σύστημα μεταφορών είναι η επέκταση του ήδη υπάρχοντος δικτύου τράμ του Bilbao κατά μήκος του Zorrozaurre δημιουργώντας μια σειρά δραστηρίοτήτων στο νησί που θα συνδέουν τις περιοχές των κοινοτήτων που βρίσκονται γύρω από το ποτάμι, με το κέντρο της πόλης.

Στο επίκεντρο του σχεδίου για το Zorrozaure βρίσκεται ένα κομψό σύστημα δομικών στοιχείων που διαμορφώνει τη γραμμή του ορίζοντα και την επιφάνεια του εδάφους. Αυτά τα δομικά στοιχεία είναι σαν ένα σύνολο από "πλακάκια", πάνω από 1000τ.μ. το καθένα και καθιστούν δυνατή τη διαμόρφωση του εδάφους ώστε να εξυπηρετεί το οδικό δίκτυο και τη συνεχή αλλαγή του προσανατολισμού των κτιρίων. Έτσι τα "πλακάκια" δίνουν την αίσθηση μιας συνολικής ενότητας στο σχέδιο ενώ συγχρόνως επιτρέπει τη διαφοροποίηση των περιοχών και των συγκροτημάτων. Το επίπεδο της πλατφόρμας των πλακιδίων προστατεύει από τις πλημμύρες ενώ συγχρόνως δημιουργεί χώρο για υπόγειο χώρο στάθμευσης

Η διαδρομή κατα μήκος του ποταμού μπορεί να κατηφορίσει πιο κοντά στο επίπεδο του νερού επιτρέποντας στους κατοίκους του Bilbao μια πιο στενή επαφή με το υγρό στοιχείο. Εν το μεταξύ, πάνω από τις αποβάθρες τα κτίρια βρίσκονται κάθετα στον επιμήκη άξονα του ποταμού ώστε να απολαμβάνουν όλοι τη θέα μέσω των διαδρομών που προκύπτουν. Η διαφοροποίηση ανάμεσα στους ιδιωτικούς και δημόσιους χώρους επιτυγχάνεται μέσω των επιπέδων, εξασφαλίζοντας μια ισορροπία ανάμεσα στις ανάγκες της ιδιωτικής ζωής και την ευχαρίστηση της δημόσιας. Τα πάρκα, η δεντροφύτη κεντρική λεωφόρος, μικρές πλατείες και δημόσιοι κήποι συνδέονται μεταξύ τους για να δημιουργήσουν ένα οργανωμένο υπόβαθρο, παραδίδοντας στους κατοίκους μια όμορφη αστική ζωή.

Το σχέδιο στοχεύει στην ανάπτυξη 3 περιφερειών, άμεσα συνδεόμενες με τις γειτονικές περιοχές, δημιουργώντας μεγάλα αστικά κέντρα. Απέναντι από τον ποταμό διαμορφώνεται η πρώτη ιδανική οικονομικοαστική περιφερεια, περιβαλλόμενη από πολλών ειδών γραφεία και αστικά κτιρία. Αυλές και δημόσια περάσματα δημιουργούν ένα συγκροτημένο περιβάλλον που ενώνει το υπάρχον με το νέο. Η επόμενη, τονίζει τη δυνατότητα του τοπίου να δημιουργήσει μια συνοχή ανάμεσα στα τελείως διαφορετικά ιστορικά κτίρια και μια προσπάθεια διατήρησης της μεγάλης κλίμακας των βιομηχανικών κτιρίων. Στις εκβολές τώρα του ποταμού του Zorrozaure, θα εγκατασταθεί ένας σημαντικός αστικός κόμβος με ένα σετ από γέφυρες που εξασφαλίζουν την επικοινωνία ανάμεσα στις όχθες του Nervion. Η συγκεκριμένη περιφέρεια έχει άμεση σχέση με το νερό, μέσω τοπικών δεξαμενών στις οποίες διαμορφώνονται λίμνες, ξύλινες προβλήτες με δεμένες βάρκες που εξασφαλίζουν μια ξεκούραστη και άνετη ζωή.